Wat doet een Slachtofferadvocaat?
Een slachtofferadvocaat staat naast iemand vanaf het moment dat diegene wordt geconfronteerd met de gevolgen van een misdrijf. Op het moment dat het leven plotseling kantelt en vanzelfsprekendheden verdwijnen. Vanaf dat punt begint een traject waarin keuzes moeten worden gemaakt, terwijl overzicht, rust en regie juist ontbreken.
In die eerste fase draait alles om informatie. Begrijpen wat er gebeurt en wat er op de achtergrond wordt gedaan. Gaat er onderzoek plaatsvinden en zo ja, welk onderzoek? Wat is er inmiddels bekend over wat er precies is gebeurd? Welke informatie ligt er bij politie en Openbaar Ministerie en wat heeft een verdachte verklaard? Slachtoffers krijgen die informatie niet altijd op een manier of op momenten die aansluiten bij waar zij behoefte aan hebben. Een slachtofferadvocaat zorgt ervoor dat die informatiepositie wordt versterkt. Door actief navraag te doen, door uitleg te geven die verder gaat dan standaardmededelingen en door samenhang aan te brengen in wat anders losse flarden informatie blijven.
Vanuit die basis zorgt een slachtofferadvocaat ervoor dat het slachtoffer betrokken blijft bij alles wat volgt. In de praktijk worden beslissingen vaak genomen zonder dat het perspectief van het slachtoffer echt wordt meegenomen. Onderzoek wordt beperkt, zaken worden stopgezet of afgedaan, terwijl het slachtoffer daar pas achteraf van hoort. De slachtofferadvocaat voorkomt dat door het slachtoffer zichtbaar te houden, standpunten over te brengen en voortdurend te benadrukken wat beslissingen betekenen voor degene die ermee moet leven.
Waar nodig wordt actief bijgestuurd. Eerst door overleg en het voeren van het inhoudelijke gesprek. Als dat onvoldoende effect heeft, door gebruik te maken van de middelen die daarvoor zijn bedoeld. Schriftelijke verzoeken, het vastleggen van standpunten en uiteindelijk het laten toetsen van beslissingen. Soms betekent dat ook het starten van een artikel 12 Sv-procedure, waarmee namens het slachtoffer of de nabestaanden alsnog kan worden afgedwongen dat een zaak inhoudelijk wordt beoordeeld door een strafrechter.
Wanneer een zaak voor de rechter komt, blijft de rol onverminderd belangrijk. Het slachtoffer moet dan niet alleen aanwezig zijn, maar ook ruimte krijgen. Het spreekrecht biedt de mogelijkheid om in de rechtszaal te delen wat het misdrijf met het leven heeft gedaan, maar ook om meer te vertellen dan alleen de directe gevolgen. Over verlies, ontwrichting en alles wat niet in juridische termen te vangen is. Een slachtofferadvocaat bereidt dit moment zorgvuldig voor, zodat het verhaal kan worden verteld op een manier die past bij het slachtoffer.
Daarnaast kan een slachtofferadvocaat namens het slachtoffer of de nabestaanden een vordering benadeelde partij indienen. Niet als formaliteit, maar omdat schade een wezenlijk onderdeel is van wat het misdrijf heeft aangericht. De advocaat vertaalt materiële en immateriële schade naar een juridisch goed onderbouwde vordering, zodat erkenning onderdeel wordt van het proces en niet iets vrijblijvends ernaast.
Tijdens zittingen bewaakt de slachtofferadvocaat de grenzen. Wanneer het verloop dreigt te verharden of wanneer het slachtoffer opnieuw dreigt te worden geraakt, wordt ingegrepen. Niet om te verstoren, maar om te beschermen.
Dit is een algemene schets. In de praktijk is het werk van een slachtofferadvocaat veel breder en vaak minder zichtbaar. Het gaat ook om beschermen, uitleggen, aanwezig blijven en blijven staan wanneer het systeem verdergaat en het leven nog stilstaat. Een slachtofferadvocaat werkt binnen het recht, maar altijd met oog voor de mens daarachter. Dat is de kern van het werk.
